Yz Lambadan Çıktı, Bilançolara Girdi
Küresel yapay zeka yatırımlarının 2026 yılında yaklaşık 1 trilyon ABD dolarına ulaşması bekleniyor. Bu rakam dünya GSYİH'sının yaklaşık yüzde 1'ine denk gelirken, küresel pazarda yarışın içinde kalmak şirketler için artık stratejik bir gerekliliğe dönüşmüş durumda. ABD, İngiltere, Almanya ve Avustralya'da firmaların neredeyse yüzde 70'i yapay zekayı benimseyip iş süreçlerine entegre etmiş halde. Doğru stratejiyle yapılan yatırımlar ise meyvelerini hızla toplatıyor. Araştırmalara göre üretken yapay zekaya yapılan her 1 dolar yatırım, 3,7 dolar getiri sağlıyor. Örneğin, Danimarkalı sağlık hizmeti devi Novo Nordisk'in 12 hafta süren klinik rapor sürecini 10 dakikaya indirmesi veya Airbus'ın tasarım döngülerini 18 aydan 4 aya çekmesi operasyonel yükün yapay zeka sayesinde nasıl azaldığının en somut kanıtı.
Küresel ölçekte yakalanan bu ivme, Türkiye iş dünyasında da güçlü bir karşılık buluyor. Telekomünikasyondan perakendeye, havacılıktan e-ticarete kadar pek çok sektörde yerli şirketler; iş süreçlerinin optimizasyonundan müşteri deneyimine, operasyonlardan lojistik ve tedarik zincirine kadar geniş bir alanda yapay zekadan yararlanıyor.
İş Süreçlerini Hızlandırdı
Teknolojinin sunduğu potansiyelin doğru stratejiyle devasa bir değere dönüştüğünü gösteren ilk güçlü haber savunma sanayiinden geldi. Yapay zeka kullanımıyla yıllık 39 milyon dolarlık bir verim artışı ve tasarruf elde ettiklerini açıklayan ASELSAN, bu alandaki rüştünü ispatladı. Savunma sanayiindeki bu başarı, kısa sürede perakende ve lojistik devlerinde de yankı buldu.
E-ticaret pazarındaki sert rekabette algoritmalarını canlıya alma süresini 'Agentic Development' ile yüzde 50 hızlandıran Trendyol, lojistikte sağladığı yüzde 20 verimlilikle operasyonel sınırlarını zorluyor. Önümüzdeki üç yıl içinde ise e-ticarette karmaşık görevleri otonom olarak yürüten 'Agentic AI' (Yapay Zeka Ajanları) görmeye başlayacağız.
Lojistik altyapısındaki bu teknolojik devrimi değerlendiren Trendyol CTO'su Cenk Çivici, teknolojinin saha üzerindeki etkisini "Yapay zeka sayesinde lojistik verimliliğimiz yüzde 20 arttı" sözleriyle vurgularken, rota optimizasyonu, depo stok yönetimi ve kargo birleştirme gibi alanlarda bu teknolojiden kritik şekilde yararlandıklarını belirtiyor. Şirketin algoritmalarını canlıya alma süreci, 'Agentic Development' yaklaşımı sayesinde yüzde 50 oranında hızlanmış.
Satıcı tarafında ise yerli büyük dil modeli Trendyol LLM üzerinden sağlanan 10'dan fazla dilde anlık çeviri ve içerik desteğiyle, uluslararası pazarlara açılan iş ortaklarının ürün listeleme süreçlerini yüzde 60 oranında hızlandırdığını anlatan Çivici iş ortaklarının dijital asistanı ise veri analizi ve hızlı aksiyon önerileriyle satıcı performansını en üst seviyeye taşımaya yardımcı olduğunu da ifade ediyor. Çivici, önümüzdeki dönemde yapay zekayı kişiselleştirilmiş deneyimleri güçlendiren temel bir yetkinlik olarak konumlandırmayı amaçladıklarına değiniyor.
Hedef Daha Bütüncül Bir Ekosistem
Yapay zekanın sunduğu hız ve verimlilik artışı, ağır sanayi ve üretim bantlarında da çarkların daha akıllı dönmesini sağlıyor.
Üretim sahasındaki dijitalleşme hamlelerini aktaran BSH Türkiye CTO ve COO'su Hakan Mandalı, yapay zekayı özellikle üretim, mühendislik, bakım, kalite ve planlama gibi operasyonel alanlarda kullandıklarını belirtiyor. Üretimde proses parametreleri ve çevrim sürelerini takip eden yapay zeka uygulamaları, darboğazları tespit ederek iyileştirme fırsatlarını ortaya çıkarıyor. Planlama süreçlerinde ise stok yönetiminden enerji kullanımına kadar farklı alanlarda optimizasyon sağlanıyor. Kestirimci bakım uygulamalarıyla makinelerden sürekli veri toplanarak olası arızaların önceden tespit edildiğini aktaran Mandalı, belirli proseslerde çevrim sürelerinde yüzde 30'a varan optimizasyon, enerji tüketiminde yüzde 30 azalma ve arıza sürelerinde yüzde 50 düşüş sağlandığını söylüyor. Bu kazanımların üretim esnekliğini artırarak müşteri taleplerine daha hızlı yanıt verilmesine katkı sunduğunu belirtiyor. Mandalı, "Daha bütüncül bir yapay zeka ekosistemi oluşturmayı hedefliyoruz" diyerek, tedarik zinciri, lojistik ve Ar-Ge süreçlerinde yapay zekanın daha aktif kullanılacağını ifade ediyor.
Verimlilik Artıyor
Şirketlerin yapay zekayı entegre etme süreçlerinde ise yerli AI platformları ve orkestrasyon altyapıları kritik bir rol oynuyor. Büyük kurumlardaki karmaşık yazılım ve operasyon süreçlerini tek bir çatı altında birleştiren Vendorside, kendi AI orkestrasyon platformu Orchaside'ı geliştirerek AI ajanlarını, iş süreçlerini ve çalışanlarını tek bir yapı içinde buluşturuyor. Türk Hava Yolları ve Turkcell gibi kurumların da referansları arasında yer aldığı Vendorside, yapay zeka ve dijital dönüşüm çözümlerini hem kendi ürünleri Vendorside ve Orchaside üzerinde hem de müşterilerinin mevcut iş süreçlerine entegre ederek kullanıyor.
Vendorside Kurucu Ortak ve CEO'su Mehmet Taha Doğruyol, Türk Hava Yolları ile gerçekleştirdikleri dijital satın alma dönüşümüyle ilgili "Manuel operasyonel iş yükü yüzde 90 azaldı, satın alma süreçlerinin görünürlüğü yüzde 90 arttı, dokümanlara erişim ve takip için harcanan süre yüzde 70 kısaldı. Tedarikçi onboarding süresi yüzde 90 hızlandı ve tedarikçilerle iletişim verimliliği yüzde 70 arttı" diyor. Bunun yanında veri doğruluğu ve standardizasyonunda yüzde 90 iyileşme sağlanırken, satın alma döngü süreleri de yaklaşık yüzde 10 kısaldı. Doğruyol, satıştan yazılım geliştirmeye, müşteri başarısından operasyon yönetimine kadar farklı AI ajanlarının birbirleriyle koordineli çalıştığı yapılar üzerinde yatırım yaptıklarının bilgisini veriyor.
Olası Kayıplardan Potansiyel Faydaya
Yalnızca fiziksel üretimde değil, finansal risklerin yönetimi ve yüksek hacimli müşteri verilerinin işlenmesinde de yapay zeka stratejik bir kalkan görevi üstleniyor. Finans sektöründeki risk ve operasyon yönetimini baştan tanımlayan ING Türkiye'nin Operasyon Genel Müdür Yardımcısı Ezgi Demirdağ Saydağ, müşteri analitiği, kredi riski, dolandırıcılık tespiti, kara para aklamayla mücadele, pazarlama ve operasyonel süreçlerde yapay zekadan yararlandıklarını açıklıyor. Saydağ, risk ve dolandırıcılık modelleriyle olası kayıpların önüne geçildiğini de ifade ediyor. Müşteri iletişim merkezinde kullanılan çağrı özetleme, içgörü üretimi, akıllı tahminleme ve kapasite planlama çözümleriyle de müşteri ihtiyaçlarının daha erken öngörülebildiğini aktarıyor.
ING Türkiye'nin önümüzdeki üç yıllık dönemdeki ana odağı ise ajan tabanlı yapay zeka olacak. Banka, planlayan, farklı sistemlerle iletişim kuran ve belirli iş süreçlerini uçtan uca yürütebilen 'dijital çalışma arkadaşları' geliştirmeyi hedefliyor. Kurumsal bilgi yönetimi, RAG tabanlı çözümler, yapay zeka yönetişimi, AI destekli karar sistemleri ve yazılım geliştirmede yapay zeka kullanımı da öncelikli yatırım alanları arasında yer alıyor.
'İnsan + Yapay Zeka' Ekip Modeli
Finanstaki bu veri odaklı yaklaşım, her gün binlerce yolcunun geçtiği ulaşım merkezlerinde operasyonel devamlılığı garanti altına almak için kullanılıyor. Havalimanı yönetiminde yapay zekayı kritik bir operasyonel ortak haline getiren İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı (ISG) Bilgi İşlem ve Otomasyon Direktörü İsmihan Baysal, yapay zekayı 2021'den bu yana yolcu hizmetleri ve kurum içi operasyonlarda aktif olarak kullandıklarını belirtiyor. 2024'te devreye alınan üretken yapay zeka tabanlı dijital asistan SAVVy, yolcuların sorularını 7/24 yanıtlayarak rutin işlemleri otomatikleştiriyor. SAVVy, 2025 boyunca 88 bin 931 çağrıyı yanıtlarken, aynı dönemde çağrı merkezi ekipleri 117 bin 13 çağrıya hizmet verdi. Operasyon tarafında ise Dijital İkiz, Xovis PTS ve TurnAroundAI gibi yapay zeka destekli çözümler kullanılıyor.
Gerçek zamanlı veri ve görüntü işleme teknolojileri sayesinde yolcu akışları, uçaklara verilen hizmetler ve bagaj bantları izleniyor, olası gecikme ve olağan dışı durumlarda ekipler anlık olarak bilgilendiriliyor. Baysal, bu uygulamalarla bekleme süresinin azaltıldığını ve operasyonel sürekliliğin güçlendirildiğini söylüyor. 2026'da başlatılan AIPORT Yapay Zeka Dönüşüm Programı ile operasyonların uçtan uca yapay zeka destekli hale getirilmesi planlanırken, 2027 itibarıyla her departmanın kendi sanal yapay zeka çalışanına sahip olduğu 'insan + yapay zeka' ekip modeline geçilmesi amaçlanıyor.
Saha Operasyonlarında Dijital Koç Dönemi
Hizmet ve yolcu taşımacılığındaki bu yüksek verimlilik, insan kaynaklarından mağaza içi satış süreçlerine kadar perakende zincirlerinin de çalışma biçimini değiştiriyor. İnsan kaynakları süreçlerini ve saha yönetimini akıllı sistemlerle dönüştüren MediaMarkt Türkiye, hayata geçirdiği AI'M Hiring sistemi ile işe alım süreçlerinde yüzde 34'e varan operasyonel verimlilik artışı yakaladı. MediaMarkt Türkiye Pazarlama, E-Ticaret ve Kurumsal İletişim Direktörü Tolga Ünvan, dijital dönüşümün İK süreçlerindeki etkisini şu sözlerle açıklıyor: "AI'DA sistemi sayesinde işe alım süresini yüzde 78, ön mülakat sürecini ise yüzde 66 kısalttık."
Bunun yanında, 2025 yılı başında devreye alınan dijital asistan Sandy, günlük rutinlerde ciddi zaman tasarrufu sağlarken, yeni işe başlayanlar için geliştirilen Zek-AI, soruları anında yanıtlayarak oryantasyon sürecini hızlandırmış. Müşteri tarafında ise yapay zeka destekli CRM analizleri ile 10 milyonu aşkın CLUB üyesine kişiselleştirilmiş kampanya stratejileri kurgulanıyor.
Teknoloji perakendeciliğinde veri odaklı karar alma kültürünü sahaya indiren Teknosa, yapay zekayı hem müşteri deneyimi hem de çalışan verimliliğini artırmak için kullanarak manuel raporlama, veri analizi ve içerik üretimi gibi rutin süreçlerde harcanan süreyi minimize etti ve operasyonel verimlilik sağladı. İyileştirilen talep tahminleme modelleri sayesinde stok yönetimi ve kampanya planlama süreçlerinde kaynak optimizasyonu sağlanırken, analiz hızının artması ekiplerin daha kısa sürede daha fazla içgörü üretmesine imkan tanıdı. Önümüzdeki üç yıllık süreçte ise üretken yapay zekanın operasyon süreçlerine daha derin entegrasyonuyla veri odaklı karar alma kültürünün pekiştirilmesi hedefleniyor.
İadeler Azalıyor
2025 yılındaki kuruluşundan bu yana 'AI-native' bir yapı ile faaliyet gösteren Loops AI, markaların web siteleri, mobil uygulamalar ve sosyal medya gibi tüm dijital kanallardaki müşteri etkileşimlerini otomatikleştiren bir teknoloji altyapısı sunuyor. Şirket, AI Search, Shopping Assistant ve Virtual Try-On gibi çözümleriyle ticaretin altyapısını yeniden inşa ederek müşteri memnuniyetini ve dönüşüm oranlarını artırmayı hedefliyor. Loops AI CEO'su İlker Selim Zorluoğlu, yapay zekanın sağladığı verimlilik sayesinde görece küçük bir ekiple kurumsal ürünler geliştirip bunları farklı sektör ve dillerde hızla ölçeklendirebildiklerini belirtiyor.
Bazı müşterilerden gelen taleplerin yüzde 90'ından fazlasının insan müdahalesi olmadan çözüldüğünü ifade eden Zorluoğlu, bir uygulamada yedi tam zamanlı çalışanın yürüttüğü sürecin artık tek bir denetleyici çalışanla yönetilebildiği bilgisini veriyor. Müşteri tarafında elde edilen başarılar arasında ise 19 saniyeye düşen yanıt süreleri, yaklaşık yüzde 92 müşteri memnuniyeti ve yüzde 90'ın üzerinde otomasyon seviyeleri öne çıkıyor. Ayrıca bir perakende müşterisinde satışlarda yüzde 17 artış sağlanırken, iade oranlarında yüzde 8 azalma kaydedildi. Gelecek projeksiyonlarında ajan tabanlı muhakeme (agentic reasoning), çok modlu yapay zeka ve kendi geliştirdikleri 'Small Language Model' yatırımları yer alıyor.
Operasyonel Yük Azalıyor
Mağaza çalışanlarının üzerindeki iş yükünün azalması, e-ticaret kanalında müşteriye sunulan doğrudan kişiselleştirilmiş önerilerle tamamlanıyor.
E-ticaret ve müşteri hizmetlerinde ürettiği çözümlerle dikkat çeken Karaca, yapay zeka asistanı AIDA aracılığıyla dijital dönüşümü iş stratejisinin merkezine alıyor. ChatGPT platformuna taşınan uygulamayla ürün karşılaştırma ve kişiselleştirilmiş öneriler sunarak karar verme süreçlerini hızlandırırken, çalışanların üzerindeki operasyonel yükü minimize ediyor. Karaca Kurumsal İletişim Direktörü Seray Anıl Ekşi, yapay zeka yatırımlarını yalnızca maliyet avantajı sağlayan bir teknolojiden ziyade, operasyonel verimliliği artıran stratejik bir yatırım olarak tanımlıyor. Bu teknolojik altyapı, özellikle müşteri temsilcilerinin rutin soru yükünü azaltarak ekiplerin daha katma değerli süreçlere odaklanmasına imkan tanıyor. Müşterilerin doğru ürüne ilk seferde ulaşması ve ihtiyaçlarına anında yanıt alması, hem deneyimi iyileştiriyor hem de iç süreçlerde hız sağlıyor. Karaca, önümüzdeki üç yıl içinde üretken yapay zeka ve veri analitiği yatırımlarını yaygınlaştırarak alışveriş deneyimini uçtan uca kolaylaştırmayı ve verimlilik odağını güçlendirmeyi hedefliyor.
Finansal teknolojiler ve çalışan yan hakları tarafında yapay zekayı bilançoya odaklayan Pluxee Türkiye'nin Müşteri Deneyimi Genel Müdür Yardımcısı Serdar Güngör, AI yatırımlarını doğrudan iş sonuçlarına ve P&L etkisi yaratacak alanlara odakladıklarını belirtiyor. Şirketin öne çıkan uygulamaları arasında, yüzlerce değişkeni analiz ederek müşteri kaybı riskini önceden tespit eden AI Destekli Müşteri Tutundurma Model bulunuyor. Modelin yüzde 98 doğruluk ve yüzde 97 precision oranıyla çalıştığını aktaran Güngör, "Bakiye yüklemeyi bırakma riski bulunan her üç müşteriden birini önceden tespit ediyoruz" diyor. Pluxee'nin agentic AI altyapısıyla geliştirdiği dijital asistanı Plaksi de müşteri deneyiminde önemli bir rol üstleniyor. WhatsApp, mobil uygulama ve web sitesi üzerinden hizmet veren Plaksi, bakiye sorgulama, PIN, sipariş ve ödeme takibi gibi işlemleri gerçekleştiriyor. Güngör, gelen taleplerin yüzde 95'inin insan desteğine ihtiyaç duyulmadan sonuçlandırıldığını ve müşteri hizmetleri ekibine 12 dijital çalışanın dahil edildiğini belirtiyor.
Sıradaki Adım: Agentıc Aı
Turkcell'de çalışanların şirket içi bilgiye ve yapay zeka yeteneklerine tek noktadan erişmesini sağlayan Teknocan'ın yanı sıra, 2 binden fazla teknik çalışanın kod geliştirme, inceleme ve analiz süreçlerinde kullandığı SAKA da öne çıkan uygulamalar arasında yer alıyor. "Müşteri hizmetlerinde günlük yaklaşık 200 bin çağrıyı yapay zeka ile analiz ediyoruz" diyen Turkcell Yapay Zeka ve Analitik Çözümler Direktörü Yusuf Yiğit, şebeke ve altyapı operasyonlarında da AI'dan faydalandıklarını anlatıyor. "Fiber yatırım planlama aşamalarımızda öncelikli bölgelerin yapay zeka desteğiyle belirlenmesi sayesinde yılda yaklaşık 12,5 milyon TL tasarruf sağlıyoruz" bilgisini veren Yiğit, yapay zekanın etkisini özellikle 2025 yılında operasyonel verimlilik ve çalışan deneyimi alanlarında belirgin bir şekilde gördüklerine dikkat çekiyor. "Google Cloud ile gerçekleştirdiğimiz iş birliği kapsamında Türkiye'nin en büyük bilişim yatırımlarından biri olacak hiper ölçekli bulut bölgesini hayata geçirmeyi planlıyoruz" diyen Yiğit, bu yatırımla veri merkezi kapasitelerini iki katından fazlasına çıkarırken, Türkiye'de yapay zeka uygulamaları için ihtiyaç duyulan yüksek işlem gücünün ve egemen bulut altyapısının gelişmesine de önemli katkı sağlayacaklarını anlatıyor. Turkcell'in önümüzdeki üç yıldaki önemli odak alanlarından biri ise agentic AI olacak.
Maliyet Baskısını Hafifletiyor
Teknoloji ve satın alma süreçlerindeki bu optimizasyon, pırlanta ve lüks tüketim gibi pazarlama ile kreatif üretimin öne çıktığı geleneksel sektörlerde de maliyet baskısını hafifletiyor. Kreatif süreçlerde ve e-ticarette yapay zekanın maliyet avantajlarını kullanan Ariş Pırlanta Yönetim Kurulu Başkanı Kerim Güzeliş, yapay zeka çalışmalarına son 1-2 yılda özellikle dijital pazarlama alanında ağırlık verdiklerini belirtiyor. E-ticaret ve sosyal medya kanallarında içerik üretimi, kişiselleştirilmiş reklam kampanyaları ve hedef kitle analizlerinde yapay zekadan yararlanan şirket, online ve fiziki mağazalarında akıllı asistanlar ve kişiselleştirilmiş ürün öneri sistemleri üzerinde de çalışıyor. Yapay zekanın görsel içerik üretiminde prodüksiyon maliyetlerini ve kampanyalarda bütçe sapmalarını azaltmaya katkı sağladığını belirten Güzeliş, 2025'in şirket için "teknolojinin iş sonuçlarına ve kurumsal kültüre yansımaya başladığı bir dönüşüm yılı" olduğunu söylüyor. Güzeliş, müşterilerin kendi tarzlarını ve hikayelerini yapay zeka destekli arayüzlerle tasarıma dönüştürebilecekleri interaktif deneyimleri öncelikli alanlardan biri olarak gösteriyor.
Sigortam.net CEO'su Ataman Kalkan ''Geleneksel yöntemle 2–3 saat sürebilen teklif karşılaştırma süreci, yapay zeka destekli sistemler sayesinde çok daha kısa süreler içinde tamamlanabiliyor'' sözleriyle AI'dan elde ettikleri verimi açıklıyor. Kalkan, tekrar eden operasyonel işlerin önemli bir bölümünün yapay zeka tarafından desteklenmesiyle ekiplerinin, analiz, müşteri deneyimi ve katma değer yaratan alanlara daha fazla odaklandığına da dikkat çekiyor.